Skontaktuj się z nami

Hej, czego szukasz?

161 CREW

Świat

Barykada w Kasibu stoi

Filipińska wieś kontra kopalnia, a w tle Pax Silica

Na nagraniu z Kasibu widać szpaler policjantów w kaskach, z tarczami, przysłanych z nakazem sądowym, żeby rozebrać barykadę. Po drugiej stronie stoją rolnicy w zwykłych ubraniach, z bambusowymi kijami w rękach. Nikt tam nie ucieka. Ludzie stają ramię w ramię i powoli odpychają tarcze, aż policja się wycofuje. Barykada stoi do dziś.

Łatwo obejrzeć taki film jako ciekawostkę z drugiego końca świata. Warto jednak wiedzieć, co doprowadziło do tej sceny, bo to historia, którą znamy także z naszego podwórka. Ktoś w stolicy dzieli cudzą ziemię, policja pilnuje, żeby podział wszedł w życie, a ludzie, którzy na tej ziemi żyją, dowiadują się o wszystkim ostatni.


Ziemia, którą ktoś sprzedał w biurze

Kasibu to górzysta gmina w prowincji Nueva Vizcaya na północy Filipin. Mieszkańcy żyją z roli, a okolicę nazywa się cytrusową stolicą kraju. W tutejszych lasach biorą początek strumienie zasilające dolinę Cagayan.

W czerwcu 2025 roku państwowe Biuro Górnictwa wydało firmie North Luzon Mineral Resources Corporation pozwolenie na poszukiwanie złota i miedzi na ponad czterech tysiącach hektarów. Komisja do spraw ludów rdzennych dorzuciła zaświadczenie, że to nie jest ziemia przodków. Wszystko to urzędnicy załatwili ponad głowami ludzi, którzy tę ziemię uprawiają od pokoleń. Mieszkańcy dowiedzieli się o sprawie kilka miesięcy później, a wkrótce na zboczach pojawiły się wiertnice.

Odpowiedzieli tak, jak potrafią ludzie, którym nikt nie zostawił innej drogi. W maju stanęła pierwsza barykada, a za nią kolejne. Mieszkańcy pilnują dróg i przede wszystkim nie przepuszczają paliwa, bez którego sprzęt wiertniczy nie ruszy. Według organizacji Karapatan w samym Paquet barykadę współtworzyło blisko tysiąc osób. Poszukiwania stanęły, a straty firmy szacuje się na około 8 milionów pesos.

Prowizoryczny punkt kontrolny w Kasibu. Mieszkańcy sami pilnują, kto wjeżdża do wioski.

Kto przysyła policję

Odpowiedzią na blokadę nie była rozmowa, tylko policja. Za pierwszym razem zabrała z barykady trzy osoby, bez żadnych nakazów, za to, że nie przepuściły kilku beczek ropy. Sąd później sam uznał, że nie ma podstaw, żeby ich sądzić. Za drugim razem policjanci przyszli po więcej. Na nagraniach widać, jak mieszkańcy obejmują się nawzajem, żeby nie dać wyrwać sąsiadów z szeregu. Zatrzymano jedenaście osób, w tym starszych ludzi, których skuto kajdankami. 63-letni mężczyzna zemdlał podczas zatrzymania i trafił do szpitala. Prawnik protestujących prosił, żeby policja na niego zaczekała, bo chciał spróbować mediacji. Kiedy dojechał, było już po wszystkim. Zatrzymani musieli potem publicznie zbierać pieniądze na kaucję.

Po stronie firmy stoi też Bugkalot Confederation, organizacja przedstawiająca się jako „oficjalny głos” ziemi przodków. To ona publicznie dziękowała policji za „szybkie i zdecydowane” aresztowania, a potem razem z firmą poszła do sądu. Sąd w Bambang wydał zakaz barykad wymierzony w 56 imiennie wskazanych mieszkańców i pozwolił policji zatrzymać każdego, kto będzie się opierał. Właśnie z tym papierem przyjechały tarcze, które widać na filmach.

Po tamtym dniu komenda regionalna ogłosiła, że rannych zostało siedmiu policjantów, a barykady rozebrano po rozmowach. Dwa dni później media donosiły, że barykady na drogach do wiosek stoją dalej. Sąd tymczasem przedłużył zakaz.

Ludzie w Nueva Vizcaya znają ten scenariusz na pamięć. W 2020 roku około stu policjantów w pełnym uzbrojeniu rozbiło barykadę w Didipio, żeby przepuścić paliwo dla koncernu OceanaGold. W styczniu tego roku w sąsiednim Dupax del Norte ponad trzystu policjantów, w tym oddziały SWAT, rozbiło blokadę przeciw innej firmie górniczej i zatrzymało siedem osób, wśród nich dwie starsze kobiety. Wzorzec zawsze jest ten sam: firma idzie do sądu, sąd daje nakaz, a policja wykonuje go pałką.


Barykada to wspólne życie

Najciekawsze w Kasibu nie jest jednak samo starcie, tylko to, co dzieje się między starciami. Barykada w Paquet ma ponad sto stałych członków, a kiedy trzeba, przychodzą kolejni. Dzień zaczyna się od rozgrzewki, kawy z Kasibu i sprzątania. Obowiązki rozdziela się po kolei, każdy bierze swoją zmianę przy kuchni i na punkcie kontrolnym. Organizacje, które ich wspierają, przysyłają ryż, warzywa i koce, bo noce w górach bywają zimne. Bez kobiet, a jest ich przy barykadach co najmniej trzysta, nic by się tu nie utrzymało. To one gotują, karmią, opiekują się wartownikami i przejmują też role przywódcze.

Jedna z nich, Nanay Linda, ma sześćdziesiąt lat. Pochodzi z Ifugao, do Kasibu przyjechała z rodziną za chlebem i od lat pracuje w polu. Razem z synem zbudowała szałas na zboczu, żeby być bliżej barykady. W sąsiednim Didipio, gdzie od lat działa kopalnia złota i miedzi, widziała, jak w czasie ulew osuwają się zbocza. „Walczymy o prawa naszych dzieci i o to, co im zostawimy” – mówi.

Nikt nie zarządza tą barykadą z góry. Ludzie trzymają ją, bo sami ją zbudowali i jest ich. Sąd w swoim postanowieniu musiał zresztą przyznać, że po aresztowaniach mieszkańcy po prostu wrócili na drogi i postawili barykady od nowa. Tak wygląda solidarność społeczna w praktyce.

Ludzie na barykadzie rozdzielają koce i kurtki przysłane przez organizacje, które ich wspierają. Noce w górach są zimne.

Złoto z gór, czipy z równin

Mieszkańcy Kasibu i wspierające ich organizacje, składając skargi do Ombudsmana na policjantów, lokalnych urzędników i samą firmę, sami powiązali swoją walkę z czymś większym. Chodzi o Pax Silica, prowadzony przez USA sojusz, który ma zabezpieczyć łańcuchy dostaw dla przemysłu AI, półprzewodników i minerałów krytycznych. Filipiny przystąpiły do niego wiosną. Ich wkładem ma być strefa przemysłowa na około 1620 hektarach w New Clark City w prowincji Tarlac, na terenie dawnej amerykańskiej bazy wojskowej.

Rząd nawet nie udaje, że chodzi tu tylko o nowoczesne fabryki. Według urzędników głównym celem strefy jest przetwarzanie filipińskich minerałów. Wiceminister handlu Ceferino Rodolfo opisuje cały „korytarz technologiczny”: najpierw fabryki w Clark, potem centrum projektowania układów scalonych w Manili, a jako trzecie ogniwo górnictwo i przetwórstwo minerałów. Trudno o jaśniejszy plan. Fabryki będą w Tarlac, ale złoto i miedź trzeba będzie wykopać z gór takich jak w Kasibu.

Ludzie z różnych organizacji podczas powstania sieci NO to Pax Silica. Quezon City, 31 sierpnia 2026 roku.

W Tarlac historia się powtarza, tylko w nieco bardziej eleganckim opakowaniu. Rolnicy z wsi Sta. Lucia dostali od państwowej agencji BCDA miesiąc na wyprowadzkę, a niektórym zaproponowano około 30 pesos za metr kwadratowy ziemi. W sąsiednim O’Donnell nakaz opuszczenia pól dostało około dziewięćdziesięciu rolników. Aeta z Sapang Kawayan, którzy kilka lat temu przez wiele miesięcy trzymali własną barykadę przeciw rozbudowie New Clark City, znowu dostali pismo, że mają się wynieść, tym razem do grudnia. Drogi do ich wioski blokowali prywatni ochroniarze agencji. 72-letnia mieszkanka mówiła reporterom Radio Free Asia o rzece Bangot, z której wioska bierze wodę i w której łowi ryby: „Woda i ziemia, bez nich umrzemy”.

Władza tłumaczy to na kilka sposobów naraz, które średnio się ze sobą kleją. Rzeczniczka prezydenta stwierdziła, że „nie powinno tam już być rolników”, bo teren dawno wyznaczono pod zabudowę. Ministerstwo rolnictwa policzyło, że projekt dotknie 266 rolników. Szef BCDA mówi o około dwustu osobach i zapewnia, że nikt nie zostanie wysiedlony, ludzie zostaną jedynie „trochę przesunięci”. Dodaje też, że część rolników będzie już na emeryturze, zanim agencja będzie potrzebować ich pól. Przesiedleni mają dostać domy i pola zastępcze, ale ziemia nadal będzie należeć do agencji. Mogą więc ją uprawiać do dnia, w którym ktoś znów zechce ich „trochę przesunąć”.


Pałki dla tych, którzy pytają

Kiedy prezydent Marcos przemawiał do zagranicznych inwestorów w luksusowym hotelu Grand Hyatt, przed budynkiem protestowało kilkaset osób. Policja rozbiła demonstrację tarczami i pałkami. Rannych zostało co najmniej 27 protestujących. Zatrzymano pięć osób, wszystkie z zespołu paralegałów, czyli ludzi, którzy byli tam po to, żeby pilnować praw protestujących. Według relacji jedną z nich zatrzymano w chwili, gdy próbowała uspokoić sytuację w rozmowie z policją. Teraz policja złożyła skargę karną na całą piątkę i trzech działaczy, w tym Teddy’ego Casiño z sojuszu BAYAN. BAYAN nazywa to próbą uciszenia przeciwników projektu.

Szef BCDA ogłosił z kolei, że agencja „zidentyfikuje” grupy, które rzekomo podburzają mieszkańców. Jakby ludzie, którym zabiera się ziemię, potrzebowali kogoś z zewnątrz, żeby się na to nie zgodzić.

Pięcioro paralegałów zatrzymanych 10 września pod Grand Hyattem, już po wyjściu za kaucją. W listopadzie policja i tak postawiła im zarzuty.

Ruch mimo to rośnie. Pod petycją rolników i Aeta z Capas podpisało się blisko 400 tysięcy ludzi. Protesty przeszły przez Manilę i Angeles, przyłączyli się artyści, naukowcy, studenci i duchowni. Ekumeniczne Forum Biskupów napisało wprost, że obrona barykad w Kasibu „to nie przestępstwo”, tylko troska o ziemię. Nawet senator Kiko Pangilinan pytał publicznie, dlaczego rolnicy z Kasibu muszą bronić się przed tymi, którzy powinni ich chronić. Biuro Górnictwa odpowiada niezmiennie, że pozwolenie jest ważne.

Marsz Lakbayan z ulicy España na Mendiolę, 21 października. Rolnicy, rybacy i ludy rdzenne domagali się prawdziwej reformy rolnej i protestowali przeciw Pax Silica.

W połowie listopada do Manili na szczyt ASEAN przyjeżdża Donald Trump. Projekt umowy w sprawie Pax Silica jest już po stronie amerykańskiej, choć nikt oficjalnie nie potwierdził, że zostanie podpisana w trakcie wizyty. Ruchy chłopskie szykują na tę okazję wielką mobilizację pod hasłem „Trump out! Ziemia dla rolników, nie dla imperialistów!”.


Ziemia należy do tych, którzy na niej żyją

Kasibu i Tarlac leżą na dwóch końcach tego samego łańcucha dostaw. Na jednym końcu kopie się metale, na drugim buduje fabryki. W obu miejscach cierpią ludzie, o których losie zdecydowano w ministerstwach, salach konferencyjnych i hotelach dla inwestorów. W obu miejscach państwo nie przyjechało ich chronić, tylko wykonać nakaz wydany na wniosek firmy. Kiedy interes firmy zderza się z życiem wspólnoty, prawo, sądy i policja od razu wiedzą, po której stronie stanąć.

Kasibu pokazuje jednak, że da się inaczej. Ludzie z gór nie czekali, aż ktoś ze stolicy zmieni zdanie. Zorganizowali się sami, karmią się nawzajem i bronią się nawzajem, a po każdym aresztowaniu wracają na drogę. Ziemia należy do tych, którzy na niej żyją i ją uprawiają, a nie do tych, którzy ją sprzedają, siedząc w gabinetach.

Stoimy po stronie mieszkańców Kasibu, ludu Aeta i rolników z Tarlac. Solidarność z zatrzymanymi i oskarżonymi.


Strona ma charakter tylko i wyłącznie informacyjny. Nie namawiamy nikogo do łamania prawa.